18–19 Korrik 1944 – Përkujtim për viktimat e masakrës në Lazarat
Ne kujtojmë me dhimbje dhe respekt të thellë një nga ditët më të errëta në historinë e fshatit tonë. Më 18 dhe 19 korrik 1944, Lazarati u përball me një sulm të përgjakshëm nga forcat partizane. Viktima të pafajshme, burra, gra dhe fëmijë, u vranë brenda shtëpive të tyre në përpjekje për të mbrojtur jetën dhe nderin.
Kujtojmë:
· Lalo Gaba, grua e moshuar, e vrarë nga granatat.
· Haxho Bejko, vajzë e re, humbi jetën në shtëpi e qëlluar brenda në prani të fëmijve.
· Bako Skëndi, vdiq pas plagëve të marra.
· Murat Basha, u vra nga trupat gjermane.
· Brahim Rusho, një fëmijë i therur me thikë barbarisht nga partizanët natën e sulmit.
Pas luftës, viktimat u harruan. Gjatë regjimit komunist, në fshat u ndërtua një lapidar për partizanët, por asnjë përkujtimore nuk u ngrit për viktimat civile të masakrës dhe as për të përndjekurit e diktaturës pas rrënies te komunizmit kur Lazëratasit patën mbështetje politike dhe ekonomike.
Sot, 35 vite pas rënies së komunizmit, Lazarati ende nuk ka një memorial për të nderuar të pafajshmit që u flijuan.
Qeveria vendore dhe ajo qëndrore kurrë nuk kanë treguar interes për një memorial të tillë.
Por pse mungon ky interes edhe tek vetë qytetarët e Lazëratit? A nuk është kjo histori edhe pjesë e dinjitetit tonë?
Le të kujtojmë. Le të flasim. Le të ndërtojmë kujtesën që na mungon. Sepse heshtja është fyerje, dhe harresa është padrejtësi.
Jemi të vonuar por kurrë nuk ështe von.
Shoqata Lazerati ne Michigan organizoi ne Dearborn nje vigjilje perkujtimore.
Sot u mblodhëm për të nderuar jetën dhe trashëgiminë e Elias Maliq Lazaratit. Me fjalime të ndjera, nderime solemne dhe praninë e komunitetit tonë, siguruam që kujtimi i tij të jetojë përgjithmonë. Faleminderit të gjithëve që u bashkuan për të nderuar një njeri, kontributet e të cilit nuk do të harrohen kurrë.
Today, we gathered to honor the life and legacy of Elias Maliq Lazarati. Through heartfelt speeches, solemn tributes, and the presence of our community, we ensured his memory will live on. Thank you to everyone who joined us in paying respects to a man whose contributions will never be forgotten.
Shoqata Kulturore Atdhetare Lazerati – Michigan, USA
It is an honor and privilege to welcome you here today as we gather to celebrate a remarkable man- our grandfather, Elias Maliq Lazarati. Today is a special and proud occasion, a day when America pays tribute to its veterans, to those brave souls who placed duty, country and freedom above all else. Among those heroes stands Elias, whose legacy we are here to remember and celebrate. Elias was born on December 12, 1897 in an ordinary Lazarati family, but with great ideals and patriotic values. These values, were deeply rooted in the mind and heart of Elias since childhood.
In 1913 he immigrated to the USA. Now he had left not only Lazarati but also his homeland behind. This weighted heavy on his shoulders. To preserve his heritage and keep his origin alive he chose to turn his beloved Lazarati into his last name, but he also placed the name of his grandfather, Maliq, within his own name. From now on he would be called Elias Maliq Lazarati.
Immigrating to America gave Elias the opportunity to follow a path he had always aspired, the path of education. In addition to work, he began his studies at the American Military Academy. His progress was visible and immediate. In 1916 he graduated from the Military Academy, and was mobilized in the American army as an officer. He fought bravely in the trenches of World War I, enduring the horrors of the battles such as:
Verdun (Verdan) – in 1913 in the mountains of northern France
Marne (Marn) and Aisne (Aisn) – in 1914 in Paris, France.
Meuse Argonne (Muse Argone) – 1918 This one is known as a fierce battle and with the greatest losses in the ranks of the American army.
Chateau Thjery – This was the battle in which on July 4, 1918 he was wounded by a shrapnel and exposed to mustard gas.
Then, Elias was discharged from the American army with military honors and a victory medal. He was also presented with the right to wear a wounded chevron. A ribbon with three clasps which means that he took part in three important victory battles and that he was wounded in war.
But his unwavering dedications goes beyond the battlefield. In the first year of his return to the U.S from war Elias began to write and publish a series of articles in newspapers of the time in which he expressed his unwavering stance on our national issues. These writings made his name even more well-known and he was often quoted in the Albanian press, with special respect.
The collaboration with the most famous Albanian personalities such as Fan Noli, Sotir Peci, Mihal Grameno, etc. would rank him among the most honored Albanian-American figures of that period. All these great historic names were members of the patriotic society “Vatra”. This served as the direct affiliation that Elias had with “Vatra”. At first as a member of it and very soon he became the Chairman of Branch No. 29, in New York. During this time, he would give his help and contribution to his fellow Albanians who came to America as immigrants by ensuring they had the guidance and support needed to establish a better life in America. Elias worked tirelessly for our national cause until the end. When his health deteriorated, he decided to return to his homeland and be with his daughter, Liri! He passed away in 1928 in Lazarat, where his body rests today.
When you hear about his activities, you get the impression that he was someone who lived a long life, but Elias was only 31 years old when he passed away. This fact speaks volumes about him and his clever vision.
More than an officer, he was a patriot who carried the Albanian spirit across borders.
More than an immigrant, he was a bridge for those seeking a better life in America.
More than a historical figure, he is a symbol of resilience for all of us.
Today, in this memorial ceremony, we honor Elias as the American military hands over the American flag to his family in recognition of his courage and sacrifice.
We, Elias’s descendants, sons and daughters of Liri, stand here with pride and deep gratitude.
Let this day be a reminder of our roots, of those who came before us, who built bridges, fought battles, and paved the way for our future. Let us continue to carry Elias’ name with honor, strength, and deep Albanian pride!
Shoqata Lazerati Michigan ka kënaqësinë të prezantojë një ekspozitë të veçantë që pasqyron trashëgiminë e pasur kulturore shqiptare. Nga veshjet tradicionale me shqiponjën dykrenare, te veglat muzikore dhe punimet artizanale, çdo objekt tregon një histori krenarie, kujtese dhe identiteti.
Kjo ekspozitë u realizua me përkushtim nga Mihase Dajlani dhe Alba Dajlani, me ndihmën e çmuar të Xhiko dhe Seriana Ahmeti. Falë bashkëpunimit dhe dashurisë për kulturën tonë, ky projekt u bë realitet.
Ju ftojmë të vizitoni Bibliotekën e Canton-it dhe të zbuloni thesaret e trashëgimisë shqiptare. Skanoni QR kodin për të mësuar më shumë rreth historisë dhe zërave që e mbajnë gjallë këtë traditë.
Grupi është krijuar në vitin 2009 dhe është vazhdim i grupit të vjetër të Lazaratit i krijuar që në festivalin e parë folklorik të Gjirokastrës. Është një grup që ruan traditën e vjetër labe dhe ka një vijë melodike të cilën e ruan dhe sot. Është pjesëmarrës në shumë aktivitete kombëtare dhe pothuajse pjesëmarrës në të gjithë Festivalet Folklorike Kombëtare të Gjirokastrës, ku po në këtë festival është vlerësuar edhe marësi i grupit në vitin 1988 me çmim të 2-të. Në vitin 2009-të në Festivalin Kombëtar në Gjirokaster janë vlersuar me zërin më të mirë. Në 2023 Grupi Polifonik i Lazarat është vlerësuar me vendin e 2-të në festivalin e “Netët Bejkes se Bardhë” në Pilur. Në 2023 pjesëmarës në Festivalin Kombëtar Gjirokastër. Në 2024 pjesëmarës në Festivalin Aulona Park në Vlorë. Në 2025 pjesëmarës në Festivalin Folklorik Mbarëkombëtar “Jehona e Vjosës”
The group was formed in 2009 and is a continuation of the old Lazarat group, which was created during the first Folklore Festival of Gjirokastër. It is a group that preserves the old Lab tradition and maintains a melodic line that it still follows today.
It has participated in many national events and almost all National Folklore Festivals of Gjirokastër, where in this same festival, the group’s lead singer was awarded 2nd prize in 1988. In 2009, at the National Festival in Gjirokastër, they were recognized for having the best vocal performance. In 2023, the Lazarat Polyphonic Group was awarded 2nd place at the “White Bejke Nights” festival in Pilur. In 2023, they participated in the National Festival in Gjirokastër. In 2024, they participated in the Aulona Park Festival in Vlorë. In 2025, they participated in the Nationwide Folklore Festival “Echoes of the Vjosa.”
